Sakarya'da Çocuk ve Ergen Psikolojik Danışmanlığı

Çocuk ve ergen psikolojik danışmanlığı nedir?

Çocuk ve ergen psikolojik danışmanlığı, çocukların ve gençlerin duygularını, davranışlarını ve ilişkilerini anlamaya yönelik, yaşlarına uygun yöntemlerle yürütülen görüşmelerden oluşur. Amaç bir etiket koymak değil; çocuğun neden zorlandığını anlamak, onun ve ailesinin işine yarayacak becerileri birlikte geliştirmektir. Görüşmeler çocuğun gelişim dönemine göre şekillenir: dört yaşındaki bir çocukla oyun ve resim üzerinden, on beş yaşındaki bir gençle ise yüz yüze sohbet üzerinden çalışılır.

Psikolog Burak Uysal, Serdivan'daki ofisinde 0 ile 17 yaş arasındaki çocuklar, ergenler ve ebeveynleriyle çalışır; uygun durumlarda görüşmeler online olarak da yapılır. Psikologlar tıbbi tanı koymaz ve ilaç yazmaz. Görüşmeler sırasında tanı ya da ilaç gerektirebilecek bir tablo fark edildiğinde bir çocuk ve ergen psikiyatristine başvurmanızı öneririz; psikolojik danışmanlık bu sürece paralel olarak devam edebilir.

Hangi durumlarda çocuğunuz için destek almayı düşünmelisiniz?

Bir zorlanma birkaç haftadır sürüyor, evde, okulda ya da arkadaş ilişkilerinde günlük hayatı aksatıyor ve çocuğun kendisini de üzüyorsa bir psikologla görüşmek iyi bir adımdır. Her öfke nöbeti ya da her kötü karne bir sorun işareti değildir; çocuklar gelişirken iniş çıkışlar yaşar. Belirleyici olan sıklık, süre ve etkidir. Aşağıdaki durumlar ailelerin en sık başvuru nedenleri arasındadır:

• Yaşından beklenenden daha sık ve uzun süren öfke nöbetleri, vurma ya da eşyaya zarar verme
• Okula gitmek istememe, sabahları karın ağrısı ya da bulantı gibi bedensel yakınmalar
• Uyku düzeninde belirgin değişiklik, gece korkuları, yalnız uyuyamama
• Arkadaş edinmekte zorlanma, sürekli dışlanma ya da zorbalığa uğrama
• Kaygı, korku ya da takıntı gibi görünen davranışların günlük hayatı kısıtlaması
• Boşanma, taşınma, kardeş doğumu ya da bir kayıp sonrasında uzun süren içe kapanma
• Ders başarısında açıklanamayan düşüş, dikkat ve odaklanma güçlüğü

Bu işaretlerden birinin görülmesi tek başına bir rahatsızlık olduğu anlamına gelmez. Hangi işaretlerin ne zaman değerlendirme gerektirdiğini çocuk psikoloğuna ne zaman gidileceğini anlatan rehberimizde ayrıntılı olarak bulabilirsiniz. Emin olamadığınızda ilk adım olarak yalnızca ebeveynlerle yapılan bir görüşme de planlanabilir.

Yaşa göre hangi işaretler dikkat ister?

Aynı davranış farklı yaşlarda farklı anlam taşır. İki yaşındaki bir çocuğun yere yatarak ağlaması gelişimin doğal bir parçası olabilirken, on yaşındaki bir çocukta haftada birkaç kez tekrarlanan benzer nöbetler daha yakından bakmayı gerektirir. Aşağıdaki tablo genel bir çerçeve sunar; her çocuk kendi hızında gelişir.

Tablonun son sütunundaki durumlardan bazıları, örneğin konuşma gecikmesi, kazanılmış becerilerin kaybı ya da kendine zarar verme, yalnızca psikolojik danışmanlıkla ele alınmamalıdır. Bu durumlarda çocuk ve ergen psikiyatrisi, gelişimsel pediatri ya da dil ve konuşma terapisi gibi alanlardan değerlendirme de gerekebilir. Görüşmelerde hangi kapının önce çalınması gerektiğini birlikte netleştiririz.

Ergenlik döneminde psikolojik destek neden ayrı bir yaklaşım ister?

Ergenlik, çocukluktan yetişkinliğe geçişin en hızlı ve en yoğun dönemidir; bu yüzden ergenlerle yapılan görüşmeler küçük çocuklarla yapılanlardan belirgin biçimde farklıdır. Bu dönemde beden değişir, duygular yoğunlaşır, arkadaşların önemi artar ve genç kendi kararlarını vermek ister. Dürtü kontrolü ve planlama gibi becerilerle ilgili beyin bölgelerinin gelişimi yirmili yaşlara kadar sürer. Bu nedenle ergenin bazen yetişkin gibi düşünmesi, bazen de çocuk gibi tepki vermesi şaşırtıcı değildir.

Sakarya'da ergen psikoloğu arayan ailelerin çoğu, çocuklarının odasına kapandığını, konuşmayı kestiğini ya da her konuşmanın tartışmaya döndüğünü anlatır. Psikolog Burak Uysal ergenlerle çalışırken önce güven ilişkisini kurmaya odaklanır. Genç, görüşmeye kendi isteğiyle değil ailesinin ısrarıyla gelmiş olabilir ve bu durum ilk görüşmede açıkça konuşulur. Ergenin kendi hedefleri olmadan ilerlemek zordur; bu yüzden görüşmelerin amacını gençle birlikte belirleriz.

Ergenlerle görüşmelerde sık konuşulan konular

• Kimlik arayışı, özgüven ve beden algısı
• Arkadaş grubundan dışlanma, akran baskısı ve zorbalık
• Sosyal medya, oyun ve ekran kullanımının uyku ve dersle çatışması
• LGS ve YKS dönemlerinde sınav stresi, gelecek kaygısı ve motivasyon kaybı
• Aileyle sınırlar, eve dönüş saati, harçlık ve özel alan tartışmaları
• İlk romantik ilişkiler ve ayrılıkların yarattığı yoğun duygular
• Öfke, içe kapanma ve uzun süren isteksizlik

Ergen görüşmelerinde gizlilik nasıl korunur?

Gencin görüşmede anlattıkları ayrıntılarıyla ebeveynlere aktarılmaz; ailelerle sürecin genel gidişi ve evde yapılabilecekler paylaşılır. Bu kural ilk görüşmede hem gence hem ebeveynlere açıkça anlatılır. Tek istisna güvenliktir: gencin kendisine ya da başkasına ciddi zarar verme riski, istismar ya da benzeri bir tehlike söz konusuysa aile bilgilendirilir ve gerekli yönlendirme yapılır. Genç bu çerçeveyi baştan bildiğinde kendini daha güvende hisseder.

Ergenlik döneminin zorlanmalarını ve evde nasıl yaklaşılabileceğini ergenlikte yaşanan zorlanmaları anlatan sayfamızda ayrıca ele aldık. Gencin görüşmeye gelmeye ikna olmadığı durumlarda süreç ebeveyn görüşmeleriyle başlayabilir; çoğu zaman ailedeki iletişim değiştikçe gencin de katılım isteği artar.

Evde ergenle konuşurken neler işe yarar?

Ergenlerle iletişimde uzun nasihatler yerine kısa ve sakin konuşmalar daha etkilidir. Arabada, yürüyüşte ya da birlikte yemek hazırlarken yapılan yan yana sohbetler, karşılıklı oturup yapılan ciddi konuşmalardan çoğu zaman daha rahat geçer. Görüşmelerde ailelerle birlikte üzerinde durduğumuz yaklaşımlar şunlardır:

• Önce dinlemek, çözüm önermeden önce gencin ne hissettiğini kendi sözleriyle anlatmasına fırsat vermek
• Kuralları gençle birlikte konuşup yazılı hâle getirmek, sonuçlarını önceden belirlemek
• Özel alana saygı göstermek, telefon ya da günlük karıştırmak yerine endişeyi doğrudan dile getirmek
• Hatalar karşısında suçlamak yerine ne olduğunu ve bir dahaki sefere ne yapılabileceğini konuşmak

Hangi durumlar beklemeden değerlendirme gerektirir?

Bazı belirtiler randevu sırası beklenmeden ele alınmalıdır. Gencin kendine zarar verdiğini, ölümden ya da yaşamın anlamsızlığından sık söz ettiğini, çok az yemek yiyerek hızla kilo kaybettiğini, madde kullandığını ya da gerçeklikle bağının zayıfladığını fark ederseniz beklemeden bir çocuk ve ergen psikiyatristine başvurun. Hayati bir tehlike varsa en yakın hastanenin acil servisine gidin. Psikolojik danışmanlık bu adımların yerine geçmez, onlarla birlikte yürür.

Görüşme süreci adım adım nasıl ilerler?

Süreç her çocukta aynı hızla ilerlemez, ancak temel adımlar bellidir. İlk temas randevu talep formu ya da telefonla olur. Randevu talep formunu doldurmak bir ödeme yükümlülüğü doğurmaz; ofisimiz sizi arayarak uygun gün ve saati birlikte planlar.

1. Ön bilgi: Telefonda ya da form üzerinden çocuğun yaşı ve başvuru nedeni kısaca alınır, ilk görüşmenin kiminle yapılacağı belirlenir.
2. Ebeveyn görüşmesi: Gelişim öyküsü, okul durumu, aile düzeni ve sizin gözlemleriniz ayrıntılı olarak dinlenir. Küçük çocuklarda bu görüşme çocuk olmadan yapılır.
3. Tanışma görüşmeleri: Çocukla ya da gençle birebir görüşülür. Amaç önce güven kurmak, sonra onun gözünden durumu anlamaktır.
4. Gerekirse değerlendirme: İhtiyaç varsa gelişim, dikkat ya da duygusal durumla ilgili ölçekler ve testler planlanır; hangi testin neden istendiği size açıklanır.
5. Ortak hedefler: Gözlemler aileyle paylaşılır, ölçülebilir ve gerçekçi hedefler birlikte belirlenir.
6. Düzenli görüşmeler: Çocukla görüşmeler, belirli aralıklarla yapılan ebeveyn görüşmeleriyle birlikte sürer.
7. Gözden geçirme: Hedeflere ne kadar yaklaşıldığı düzenli olarak konuşulur; görüşmelerin seyrekleştirilmesi ya da sonlandırılması birlikte kararlaştırılır.

Alanda yaygın uygulamada bir görüşme 45 ile 60 dakika sürer; ofisimizdeki görüşme süresi randevu teyidi sırasında size bildirilir. Toplam görüşme sayısı için baştan bir rakam vermek doğru olmaz, çünkü süre çocuğun yaşına, zorlanmanın ne kadar süredir devam ettiğine ve evdeki değişikliklere göre farklılaşır. Ücret bilgisi ilk görüşmeden önce telefonda ve yazılı olarak paylaşılır; ofiste güncel tarife asılıdır.

Küçük çocuklarla görüşmelerde oyun neden kullanılır?

Küçük çocuklar duygularını sözcüklerle anlatmakta zorlanır; oyun ise onların doğal dilidir. Üç ile sekiz yaş arasındaki bir çocuğa “Neden üzgünsün?” diye sormak çoğu zaman yanıtsız kalır, ama aynı çocuk oyuncak bebeklerle bir aile sahnesi kurduğunda kaygılarını açıkça gösterebilir. Bu nedenle görüşme odasında oyuncaklar, resim malzemeleri ve kutu oyunları bulunur. Çocuk bu malzemelerle kendini ifade ederken psikolog tekrarlayan temalara, oyunun nasıl başlayıp bittiğine ve çocuğun zorlandığı anlara dikkat eder.

Oyun temelli görüşmelerde duygularını adlandırma, sıra bekleme, kaybetmeye dayanma ve sorun çözme gibi beceriler de oyunun içinde çalışılır. Yapılandırılmış oyun terapisi ise ayrı bir eğitim gerektiren, kendine özgü kuralları olan bir yaklaşımdır; ne olduğunu ve hangi durumlarda kullanıldığını oyun terapisini anlatan rehberimizde açıkladık.

Duygu düzenleme becerileri nasıl desteklenir?

Duygu düzenleme, bir çocuğun yoğun bir duyguyu fark etmesi, ona isim vermesi ve davranışını kontrol edebilecek kadar sakinleşebilmesidir. Bu beceri doğuştan hazır gelmez; yıllar içinde, çoğunlukla yetişkinlerin sakin eşlik etmesiyle gelişir. Duygu düzenlemede zorlanan çocuklar sık öfke patlamaları, uzun süren ağlama krizleri, içe kapanma ya da arkadaşlarına vurma gibi davranışlar gösterebilir. Görüşmelerde çocuğun yaşına uygun şekilde şu beceriler üzerinde durulur:

• Duyguları tanıma ve adlandırma: kızgın, kırgın, kıskanç ya da utanmış olmayı birbirinden ayırt edebilme
• Bedendeki işaretleri fark etme: yumruğun sıkılması, yüzün ısınması, karnın düğümlenmesi
• Sakinleşme yolları: nefes oyunları, evde bir sakinleşme köşesi, kısa bir ara verme
• Sorun çözme adımları: ne oldu, ne istiyorum, neler yapabilirim, hangisini deneyeceğim
• Ebeveynin eşlik etmesi: çocuğu sakinleştirmeye çalışmadan önce yetişkinin kendi sakinliğini koruması

Ergenlerde aynı beceriler daha soyut bir düzeyde çalışılır. Bir genç, sınav sonucunu öğrendiği andaki düşüncelerini, bedeninde neler hissettiğini ve ardından ne yaptığını adım adım anlatabilir. Bu zinciri fark etmek, bir sonraki sefer farklı bir seçim yapabilmenin ilk koşuludur. Öfke kontrolü, sosyal beceriler ve akran ilişkileri de çoğu zaman bu çalışmanın doğal bir uzantısı olarak ele alınır.

Dijital çağ çocukların ve gençlerin ruh sağlığını nasıl etkiliyor?

Ekranlar tek başına iyi ya da kötü değildir; asıl soru ekranın çocuğun uykusundan, hareketinden, oyunundan ve yüz yüze ilişkilerinden ne kadar zaman aldığıdır. Aileler en sık uyku saatinin kaydığından, ekran kapatılınca yaşanan öfke patlamalarından ve ders sırasında telefona bakma isteğinden söz eder. Ergenlerde buna sosyal medyada sürekli karşılaştırma yapma, beğeni sayısına göre değer hissetme ve çevrim içi zorbalık eklenir.

Ekran kullanımı aile içinde sürekli bir kavgaya dönüştüyse ya da çocuk ekransız zamanlarda belirgin biçimde huzursuzlanıyorsa ekran bağımlılığının işaretlerini anlatan sayfamız aşamalı bir plan önerir. Görüşmelerde yasaklardan çok, ailenin birlikte uygulayabileceği bir düzen kurmaya odaklanırız:

• Yaşa uygun, önceden konuşulmuş ve yazılı bir ekran planı
• Yatmadan en az bir saat önce ekranların kapatılması, cihazların yatak odasında şarj edilmemesi
• Yemek masasında ve aile zamanında herkes için geçerli ekransız kural
• Ekranın yerini dolduracak somut etkinlikler: spor, oyun, arkadaş buluşması, el işi
• Ebeveynlerin kendi ekran kullanımını da gözden geçirmesi
• Çevrim içi zorbalıkla karşılaşıldığında çocuğun cezalandırılmadan dinlenmesi

Travma ve zor yaşam olaylarından sonra çocuğa nasıl destek olunur?

Deprem, trafik kazası, yakın birinin kaybı, aile içi şiddete tanık olma ya da ani bir taşınma gibi olaylar çocukların güven duygusunu sarsabilir. Olaydan sonraki haftalarda kâbuslar, yalnız kalamama, irkilme, yaşından küçük davranışlara dönme, öfke ya da içe kapanma görülebilir. Bu tepkilerin bir kısmı zamanla azalır; ancak bir ayı aşkın süre devam ediyor ya da giderek artıyorsa değerlendirme gerekir.

İlk dönemde en önemli destek, çocuğun yeniden güvende hissetmesidir: tanıdık rutinlere dönmek, olayı yaşına uygun, kısa ve dürüst cümlelerle anlatmak, sorularını geçiştirmeden yanıtlamak ve tepkilerini yargılamadan karşılamak. İstismar şüphesi varsa öncelik çocuğun güvenliğidir; Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'nın ALO 183 hattından ve kolluk kuvvetlerinden destek alınabilir.

Travma odaklı bilişsel davranışçı terapi ve EMDR gibi yöntemler, çocuklarda travma sonrası belirtiler için araştırılmış yaklaşımlardır ve her biri ayrı bir eğitim ve süpervizyon gerektirir. Hangi yöntemin uygun olduğu ve kimin tarafından uygulanabileceği, çocuğun durumuna göre ilgili meslek mensuplarıyla birlikte değerlendirilir.

Okul, öğrenme ve dikkat sorunlarında süreç nasıl işler?

Okulda zorlanan bir çocuğun arkasında tek bir neden nadiren vardır. Ders başarısındaki düşüş; dikkat güçlüğü, özel öğrenme güçlüğü, kaygı, uyku eksikliği, öğretmenle ya da arkadaşlarla yaşanan bir sorun veya evdeki bir değişiklikle ilgili olabilir. Bu yüzden önce resmin tamamına bakarız: çocuk nerede, ne zaman ve hangi görevlerde zorlanıyor, güçlü olduğu alanlar neler?

Okula gitmek istememe ya da her sabah tekrarlanan karın ağrıları gibi durumlarda okul reddi ve okula uyum güçlükleri sayfamız sürecin nasıl ele alındığını anlatır. Gelişim, zekâ ya da dikkatle ilgili bir değerlendirme gerekiyorsa hangi aracın neyi ölçtüğü ve sonucun neden tek başına tanı olmadığı ilk görüşmede açıkça anlatılır. Ailenin onayıyla okul rehber öğretmeniyle iletişim kurulabilir; özel eğitim ihtiyacı söz konusuysa Rehberlik ve Araştırma Merkezi (RAM) süreci hakkında bilgi verilir.

Ebeveynler sürece nasıl katılır?

Çocukla yapılan görüşme haftada bir saat kadar sürer, oysa çocuk haftanın geri kalanını ailesiyle geçirir. Bu nedenle ebeveynler sürecin en önemli ortaklarıdır. Belirli aralıklarla yapılan ebeveyn görüşmelerinde çocuğun ilerleyişi paylaşılır, evde denenen yöntemlerin nasıl gittiği konuşulur ve gerekirse yeni adımlar planlanır. Anne babanın kendi zorlandığı konular ağırlık kazandığında süreç ebeveyn danışmanlığı görüşmeleriyle desteklenebilir. Görüşmeler arasında evde şunları yapabilirsiniz:

• Görüşmeyi çocuğa bir ceza gibi değil, onu anlamaya çalışan biriyle buluşmak olarak anlatmak
• Görüşme sonrasında “Ne konuştunuz?” diye sorgulamak yerine çocuğun istediği kadarını anlatmasına izin vermek
• Önerilen düzenlemeleri, örneğin uyku ya da ekran rutinini, birkaç hafta tutarlı biçimde denemek
• Gözlemlerinizi kısa notlarla kaydetmek: ne oldu, öncesinde ne vardı, sonrasında ne yaptınız
• Anne ve babanın kurallar konusunda aynı dili konuşmaya çalışması

Psikolog ile çocuk psikiyatristi arasındaki iş bölümü nedir?

Çocuk ve ergen psikiyatristi tıp eğitimi almış bir hekimdir; muayene eder, tanı koyar, gerekirse ilaç tedavisi planlar ve sağlık raporu düzenler. Psikolog ise görüşme, gözlem ve psikolojik değerlendirme araçlarıyla çalışır; tanı koymaz ve ilaç yazmaz. İki meslek çoğu zaman birbirini tamamlar. Örneğin dikkat eksikliği tanısı alan bir çocuk hekiminin takibindeyken beceri ve aile çalışmaları için psikologla görüşmeye devam edebilir. Ayrıntılar için çocuk psikoloğu mu, çocuk psikiyatristi mi rehberimize bakabilirsiniz.

Görüşmelerde yeme bozukluğu, otizm spektrumuna işaret edebilecek gelişimsel farklılıklar, takıntı ve tikler ya da süreğen bir hastalığın yarattığı yoğun kaygı gibi konular gündeme gelebilir. Bu durumlarda psikolojik danışmanlık, hekim değerlendirmesi ve gerekiyorsa özel eğitim desteğiyle birlikte planlanır. Amaç ailenin farklı kapılar arasında kaybolmaması, her adımın neden atıldığını bilmesidir.

Serdivan, Adapazarı ve diğer ilçelerden gelen aileler için görüşmeler nasıl planlanır?

Ofisimiz Serdivan'da, İstiklal Mahallesi'ndedir. Serdivan'da çocuk psikoloğu arayan aileler için ofisin ilçedeki okullara ve duraklara uzaklığını, Serdivan RAM ile okul rehberlik servisinin hangi işe baktığını ayrı bir sayfada topladık. Adapazarı'nda çocuk psikoloğu arayan aileler ise semtlerden ofise gelen otobüs hatlarını, Adapazarı RAM ile iş birliğini ve tanı ya da ilaç sorusunda başvurulabilecek hastane birimlerini kendilerine ayırdığımız sayfada bulabilir.

Sakarya'nın diğer ilçelerinden gelen aileler de randevu ile görüşmelere katılır. Uzak ilçelerde yaşayan ya da düzenli ulaşımı zor olan ergenler için uygun durumlarda online görüşme planlanabilir. Psikolog Burak Uysal işaret dili bildiği için işitme engelli çocuk ve gençlerle ve aileleriyle işaret dilinde görüşme yapılabilir.

Çalışma saatlerimiz her gün 10.00 ile 19.00 arasıdır ve görüşmeler randevu ile yapılır. Okul çağındaki çocuklar için okul saatlerine denk gelmeyen zamanlar mümkün olduğunca önceliklendirilir. Randevu için sitedeki talep formunu kullanabilir ya da 0554 125 42 23 numaralı telefondan ofisimize ulaşabilirsiniz.

Acil bir durumdaysanız kendinize ya da bir başkasına zarar verme düşünceniz varsa hemen 112'yi arayın veya en yakın acil servise başvurun. Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır, tanı ve tedavi yerine geçmez.

Burak Uysal Psikolog

Maltepe Üniversitesi Psikoloji Bölümü mezunu. Serdivan'daki ofisinde çocuklar, ergenler, ebeveynler, yetişkinler ve çiftlerle psikolojik danışmanlık görüşmeleri yürütür.

Son güncelleme: 15 Ekim 2026 İçerik editörü: destek@burakuysal.org Hakkında daha fazla