Erteleme Davranışını Yenmek: Erteleme Neden Olur?

Erteleme neden olur?

Erteleme çoğunlukla zaman yönetimi eksikliğinden değil, bir görevin uyandırdığı hoş olmayan duygudan kaçma isteğinden doğar. Sıkıntı, kaygı, belirsizlik ya da başarısızlık korkusu yaratan bir iş karşısında zihin, kısa vadeli rahatlamayı seçer. Yani erteleme neden olur sorusunun kısa cevabı şudur: duyguyu düzenlemenin hızlı ama bedeli yüksek bir yoludur.

Görüşmelerimde ertelemeden yakınan pek çok kişi kendini "tembel" ya da "iradesiz" olarak tanımlar. Oysa aynı kişiler hayatlarının başka alanlarında son derece çalışkan ve sorumlu olabilir. Bu çelişki bize önemli bir şey söyler: erteleme bir karakter kusuru değil, belirli koşullarda devreye giren bir başa çıkma örüntüsüdür.

Bu yazıda erteleme davranışının arkasındaki psikolojik mekanizmaları ele alacağım. Beynin neden anlık rahatlamayı tercih ettiğini, hangi görevlerin bizi daha çok ertelemeye ittiğini, kişilik özelliklerinin ve ruh hâlinin bu tabloya nasıl katıldığını anlatacağım. Ertelemeden kurtulmak için adım adım bir plan arıyorsanız, bu konuyu erteleme alışkanlığından nasıl kurtulabilirim yazısında ayrıntılı olarak işledim.

Erteleme ile tembellik arasındaki fark nedir?

Erteleme ile tembellik arasındaki temel fark, niyet ve iç çatışmadır. Tembellikte kişi bir işi yapmak istemez ve bundan rahatsızlık da duymaz. Ertelemede ise kişi işi yapmak ister, yapması gerektiğini bilir, ama bir türlü başlayamaz ve bu durum onu huzursuz eder.

Bu tablo, ertelemenin aslında yoğun bir iç mücadele olduğunu gösteriyor. Erteleyen kişi boş durmaz; çoğu zaman zihninde işi düşünür, kendini eleştirir ve gerilir. Bu nedenle "biraz daha disiplinli ol" tavsiyesi çoğu zaman işe yaramaz. Önce ertelemenin hangi duygudan beslendiğini anlamak gerekir.

Ayrıca bilinçli dinlenme ile ertelemeyi karıştırmamak da önemlidir. Yorgun bir günün ardından bir işi ertesi sabaha bırakmak ve bunu planlamak sağlıklı bir karardır. Erteleme ise plansız, belirsiz ve suçlulukla birlikte gelen bir kaçıştır.

Erteleme neden bir duygu düzenleme sorunudur?

Aslında erteleme bir duygu düzenleme sorunudur, çünkü kişi işten değil, işin ona hissettirdiği duygudan kaçar. Boş bir sayfaya bakmanın verdiği kaygı, karmaşık bir e-postanın uyandırdığı gerginlik ya da sıkıcı bir formun yarattığı bıkkınlık, zihnin "şimdi değil" demesine yol açar.

Bu süreç genellikle şöyle işler. Görevi düşündüğünüzde hoş olmayan bir his belirir. Ardından telefonu elinize alır, mutfağa gider ya da başka bir işle ilgilenirsiniz. O anda his hafifler ve beyniniz bu rahatlamayı bir ödül gibi kaydeder. Böylece bir sonraki sefer aynı göreve yaklaştığınızda kaçma isteği daha da artar.

Amerikan Psikoloji Derneği de ertelemenin yalnızca zaman yönetimiyle açıklanamayacağını, duygular ve düşüncelerle yakından ilişkili olduğunu vurgular. Kısacası erteleme, kısa vadede iyi hissetmek için uzun vadeli hedeflerden ödün vermektir.

Beyin neden anlık rahatlamayı seçer?

Beyin anlık rahatlamayı seçer, çünkü insan zihni yakın ödülleri uzak ödüllerden çok daha değerli algılar. Bugün hissedeceğiniz rahatlık somut ve güçlüdür. Üç hafta sonra teslim edeceğiniz projenin getireceği başarı ise soyut ve uzaktır.

Psikolojide bu eğilime "zamansal indirgeme" denir. Bir ödül zaman içinde ne kadar uzaktaysa, zihnimizdeki değeri o kadar azalır. Örneğin sınavdan üç hafta önce ders çalışmanın faydası size belirsiz gelir. Oysa sınavdan bir gece önce aynı çalışmanın değeri bir anda çok yükselir. Bu yüzden pek çok kişi son dakikada olağanüstü bir verimle çalışabilir.

Bunun yanında beynin farklı bölgeleri arasında da bir tür çekişme olduğunu söyleyebiliriz. Duygusal tepkilerle ilgili sistemler hızlı ve güçlü çalışır. Planlama ve öz denetimle ilgili sistemler ise daha yavaş devreye girer ve yorgunlukla, stresle kolayca zayıflar. Dolayısıyla uykusuz, aç ya da gergin olduğunuz anlarda ertelemeye çok daha yatkın olursunuz.

Bu bilgi, kendinize karşı daha anlayışlı olmanıza yardım edebilir. Erteleme, beynin hayatta kalmaya yönelik eski bir eğilimiyle ilgilidir. Ancak bu eğilimi tanıdığınızda, onunla çalışmanın yollarını da bulabilirsiniz.

Şimdiki ben ile gelecekteki ben neden anlaşamaz?

Şimdiki ben ile gelecekteki ben anlaşamaz, çünkü zihnimiz gelecekteki kendimizi neredeyse başka bir insan gibi algılar. "Bunu yarın yaparım" dediğimizde, yükü sanki daha enerjik, daha düzenli ve daha istekli bir başkasına devrederiz.

Araştırmacılar bu durumu ilginç bir benzetmeyle anlatır. Gelecekteki kendimizi düşündüğümüzde beynimizde, tanımadığımız birini düşündüğümüzdekine benzer bir etkinlik ortaya çıkar. Bu nedenle gelecekteki benin yaşayacağı stres ve telaş, bugün bize yeterince gerçek gelmez.

Bu kopukluğu günlük hayatta şöyle fark edersiniz:

• "Yarın sabah erken kalkar, raporu bitiririm" diye düşünüp gece geç saate kadar dizi izlemek
• "Hafta sonu bol vaktim olacak" diyerek bütün işleri cumartesiye yığmak
• "Bir sonraki ay daha düzenli olacağım" diye planı sürekli ileri atmak
• Gelecekteki yorgunluğu ve sürprizleri hiç hesaba katmamak

Bu farkındalık önemli bir kapı aralar. Gelecekteki kendinizi daha somut düşündüğünüzde, örneğin "Pazartesi sabahı bu işle karşılaşan ben ne hissedecek" diye sorduğunuzda, bugünkü kararlarınız değişmeye başlar.

Hangi görevleri daha çok erteleriz?

Daha çok ertelediğimiz görevler; sıkıcı, belirsiz, zor, anlamsız gelen ya da ödülü uzakta olan görevlerdir. Bir işin bu özelliklerden ne kadarını taşıdığı, onu erteleme olasılığınızı da belirler.

Ertelemeyi tetikleyen başlıca görev özellikleri şunlardır:

• Sıkıcılık: Fatura ödemek, form doldurmak, arşiv düzenlemek gibi tekdüze işler
• Belirsizlik: Nereden başlayacağınızı bilmediğiniz büyük projeler
• Zorluk: Becerinizin sınırında olduğunu hissettiğiniz görevler
• Anlamsızlık: Neden yapıldığını kavrayamadığınız ya da önemsemediğiniz işler
• Uzak ödül: Faydası haftalar ya da aylar sonra ortaya çıkacak çalışmalar
• Değerlendirilme: Başkalarının yargılayacağı ve not vereceği işler

Örneğin "tezimi yazmak" gibi geniş ve belirsiz bir hedef, bu özelliklerin neredeyse hepsini taşır. Oysa "giriş bölümünün ilk paragrafını yazmak" hem daha net hem de daha az tehdit edicidir. Bu nedenle bir işi neden ertelediğinizi anlamak için önce görevin kendisine bakmak işe yarar.

Başarısızlık korkusu ertelemeyi nasıl tetikler?

Başarısızlık korkusu, işi hiç yapmamayı denemekten daha güvenli gösterdiği için ertelemeyi tetikler. Kişi bir işe başlamadığında, sonucun kendi yeteneğini yansıtmasından da kaçmış olur. "Yeterince zamanım olsaydı daha iyisini yapardım" düşüncesi, öz değeri koruyan bir kalkan işlevi görür.

Bu durum özellikle değerini başarıya bağlayan kişilerde belirgindir. Böyle biri için kötü bir not ya da eleştirilen bir rapor, yalnızca bir işin sonucu değil, "ben yetersizim" yargısının kanıtı gibi gelir. Dolayısıyla bu yargıyla yüzleşmektense işi son ana bırakmak daha az acı verici gelir.

Psikolojide buna "kendini sabote etme" de denir. Kişi farkında olmadan başarısı önüne engeller koyar. Böylece başarısız olursa bunu yetersizliğine değil, zamansızlığa bağlayabilir. Öte yandan bu strateji kısa vadede öz değeri korusa da uzun vadede kişinin gerçek potansiyelini görmesini engeller.

İlginç bir şekilde başarı korkusu da ertelemeye yol açabilir. Bir işte başarılı olmak, daha fazla sorumluluk, daha yüksek beklentiler ya da çevrede kıskançlık anlamına geliyorsa, kişi bilinçsizce bu sonuçtan kaçınabilir.

Mükemmeliyetçilik ve erteleme nasıl bir döngü kurar?

Mükemmeliyetçilik ve erteleme, "ya kusursuz olur ya hiç olmaz" düşüncesiyle birbirini besleyen bir döngü kurar. Kusursuz bir sonuç beklentisi, başlamayı bile ağır bir yüke dönüştürür. Kişi ideal koşulları, doğru ruh hâlini ya da yeterli zamanı bekler ve bu bekleyiş uzadıkça uzar.

Bu döngünün tipik basamakları şöyledir:

1. Görev için çok yüksek, neredeyse ulaşılamaz bir standart koyarsınız.
2. Bu standart kaygı yaratır ve başlamak zorlaşır.
3. Kişi ertelemeye başlar ve zaman daralır.
4. Son dakikada yapılan iş, ilk standardın çok altında kalır.
5. Kişi bu sonucu "zaten yetersizim" düşüncesinin kanıtı olarak görür.
6. Bir sonraki görevde standart daha da yükselir ve döngü derinleşir.

Bu döngüyü fark etmek bile önemli bir adımdır. Mükemmeliyetçi kişiler için "yeterince iyi" kavramı çoğu zaman yabancı gelir. Ancak hayatın büyük bölümünde yeterince iyi bir iş, hiç yapılmamış kusursuz bir işten çok daha değerlidir.

Erteleme nedenleri arasında kişilik özellikleri var mı?

Evet, erteleme nedenleri arasında bazı kişilik özellikleri de yer alır. Dürtüsellik, dikkatin kolay dağılması, düşük öz denetim ve yeniliğe aşırı ilgi, ertelemeye yatkınlığı artıran özelliklerdendir. Ancak bu özellikler bir kader değildir; çevre ve alışkanlıklarla şekillenebilir.

Dürtüsel kişiler anlık uyaranlara karşı daha hassastır. Bir bildirim, ilginç bir video ya da bir arkadaşın daveti, planladıkları işi kolayca bölebilir. Öte yandan sorumluluk bilinci yüksek kişiler genellikle daha az erteler, çünkü görev ve kural kavramı onlar için daha belirleyicidir.

Burada önemli bir not düşmek isterim. Kişilik özellikleri ertelemeye yatkınlığı açıklasa da kişiyi bu davranışa mahkûm etmez. Örneğin dikkat dağınıklığına yatkın biri, ortamını düzenleyerek ve görevleri küçülterek ertelemeyi belirgin biçimde azaltabilir. Kısacası mizacınızı tanımak, kendinize uygun yöntemleri seçmenize yardım eder.

Kaygı ve depresyon ertelemeyle nasıl ilişkilidir?

Kaygı ve depresyon, ertelemeyle iki yönlü bir ilişki içindedir. Kaygı, bir görevi tehdit gibi algılatarak kaçmayı besler. Depresyon ise enerjiyi, motivasyonu ve keyif alma kapasitesini azaltarak başlamayı zorlaştırır. Erteleme de biriken işler yoluyla hem kaygıyı hem çökkünlüğü artırır.

Kaygılı biri için bir e-postayı açmak bile felaket senaryolarını tetikleyebilir. "Ya kötü bir haber varsa, ya beni eleştirdilerse" düşüncesi, e-postayı günlerce açılmamış bırakmaya yol açar. Bu sırada kaygı azalmaz, aksine bilinmezlikle birlikte büyür. Kaygı belirtileri hakkında daha fazla bilgi için kaygı ve panik atak sayfasına göz atabilirsiniz.

Depresyonda ise tablo farklıdır. Kişi işin önemini bilir, ama ona başlayacak gücü kendinde bulamaz. Günlük işler bile dağ gibi gelir. Bu durumda ertelemeyi bir irade sorunu gibi görmek, kişinin kendini daha da suçlamasına neden olur.

Burada bir ayrımı vurgulamak isterim. Ertelemeyle birlikte iki haftadan uzun süren keyifsizlik, umutsuzluk, uyku ve iştah değişiklikleri varsa, konuyu yalnızca verimlilik meselesi olarak ele almamak gerekir. Bu durumda bir uzmanla görüşmek, tanı ve gerekirse ilaç değerlendirmesi için de bir psikiyatri hekimine başvurmak yerinde olur.

Dikkat sorunları ertelemeye yol açar mı?

Dikkat sorunları ertelemeye yol açabilir, çünkü dikkati sürdürmekte, işleri planlamakta ve sıralamakta zorlanan kişi için görevlere başlamak çok daha yorucudur. Özellikle sıkıcı ve uzun soluklu işler, dikkat güçlüğü yaşayan biri için ciddi bir engel oluşturur.

Dikkat güçlüğü yaşayan kişilerde ertelemenin bazı ayırt edici özellikleri vardır:

• İlginç işlere saatlerce odaklanabilirken sıradan işlere hiç başlayamamak
• Zamanı kestirmekte zorlanmak, bir işin ne kadar süreceğini sürekli yanlış tahmin etmek
• Birden fazla işe aynı anda başlayıp hiçbirini bitirememek
• Son tarih çok yaklaştığında ani bir odaklanma ve yoğun çalışma dönemi yaşamak
• Çocukluktan beri süregelen benzer zorluklar

Bu özelliklerin bir kısmı herkeste zaman zaman görülebilir. Ancak çocukluktan bu yana sürüyor ve hayatın birçok alanını etkiliyorsa, dikkat eksikliği ihtimalini değerlendirmek isteyebilirsiniz. Bu konuda dikkat eksikliği belirtileri rehberi size bir çerçeve sunar. Tanı sürecini ise bir psikiyatri hekimi yürütür.

Çevre ve alışkanlıklar ertelemeyi nasıl besler?

Çevre ve alışkanlıklar, dikkat dağıtıcıların ne kadar kolay ulaşılabilir olduğunu ve işe başlamanın ne kadar zahmetli olduğunu belirleyerek ertelemeyi besler. Telefonu masanın üzerinde duran, bildirimleri açık olan biri için ertelemek, birkaç saniyelik bir hareketten ibarettir.

Örneğin çalışma masası dağınık, bilgisayarında onlarca sekme açık ve her bildirimde telefonu titreyen bir kişi, her an kaçabileceği onlarca kapıyla çevrilidir. Üstelik bu kapılar, zor bir görevin yarattığı rahatsızlığı anında bastırabilecek kadar çekicidir.

Alışkanlıklar da ertelemeyi kalıcı hâle getirir. Her sabah işe başlamadan önce sosyal medyaya bakmak, zamanla otomatik bir rutine dönüşür. Böylece erteleme, bilinçli bir karar olmaktan çıkar ve neredeyse farkında olmadan tekrarlanan bir davranışa dönüşür.

Erteleme neden zamanla artar?

Erteleme zamanla artar, çünkü her erteleme anı kısa vadeli bir rahatlama getirir ve biriken işler başlangıçtaki rahatsızlığı büyütür. Böylece görev daha da itici hâle gelir ve kaçma isteği büyür.

Bu birikimi bir kar topuna benzetebiliriz. İlk gün ertelenen tek bir e-posta, bir hafta sonra cevaplanması gereken on e-postaya dönüşür. Artık konu yalnızca tek bir mesaj değil, "ne kadar geri kaldım" utancıdır. Bu utanç da yeni bir kaçış nedeni olur.

Ertelemenin uzun vadeli bedelleri şunlardır:

• Sürekli bir arka plan stresi ve "yetişemiyorum" hissi
• Uyku düzeninin bozulması ve son dakika çalışmalarının yarattığı yorgunluk
• İş ve okul performansında düşüş
• Kendine güvenin azalması ve iç eleştirinin artması
• İlişkilerde gerginlik, sözlerin tutulamaması
• Sağlık kontrolleri gibi önemli işlerin gecikmesi

İngiltere Ulusal Sağlık Servisi de stresle başa çıkma önerileri arasında işleri yönetilebilir parçalara bölmeyi ve öncelik sırası belirlemeyi sayar. Kısacası erteleme döngüsünü erkenden fark etmek, kar topunun büyümesini önlemenin en etkili yoludur.

Erteleme nedenleri kişiden kişiye nasıl değişir?

Erteleme nedenleri kişiden kişiye büyük farklılık gösterir; birinin ertelemesi kaygıdan, diğerininki sıkılmaktan, bir başkasınınki ise yorgunluktan beslenebilir. Bu nedenle herkese uyan tek bir çözüm yoktur.

Kendi ertelemenizi anlamak için şu soruları kendinize sorabilirsiniz:

• Bu işi düşündüğümde hangi duyguyu hissediyorum?
• Hangi tür işleri daha çok erteliyorum, hangilerini hiç ertelemiyorum?
• Ertelediğimde genellikle ne yapıyorum?
• Günün hangi saatlerinde daha çok erteliyorum?
• Bu işle ilgili kendime ne söylüyorum?

Bu soruların cevaplarını bir hafta boyunca not etmek, sizin için ertelemenin haritasını çıkarır. Örneğin yalnızca değerlendirilecek işleri ertelediğinizi fark ederseniz, sorunun kaynağı muhtemelen başarısızlık korkusudur. Yalnızca öğleden sonra erteliyorsanız ise enerji düzeyi daha belirleyici olabilir.

Erteleme bazen bir düşünce döngüsüyle de birlikte gelir. Kişi işe başlamak yerine onu saatlerce zihninde evirip çevirir. Bu durumu tanıyorsanız aşırı düşünme nasıl durdurulur yazısı size iyi gelebilir.

Çocuklarda ve öğrencilerde erteleme neden olur?

Çocuklarda ve öğrencilerde erteleme; planlama becerilerinin henüz gelişmemiş olması, ödevin anlamsız ya da zor gelmesi, başarısızlık kaygısı ve ekranların çekiciliği nedeniyle sık görülür. Çocuğun beyni, öz denetim ve planlama açısından yetişkin beyninden daha az olgundur.

Bu nedenle bir çocuğun ödevini ertelemesini yalnızca sorumsuzlukla açıklamak doğru değildir. Çocuk ödevin nereden başlayacağını bilemeyebilir, konuyu anlamamış olabilir ya da önceki başarısızlıkları nedeniyle kaygılanıyor olabilir. Ebeveynin bu ayrımı yapması, doğru desteği sunmasını sağlar. Ders çalışmayı etkileyen diğer etkenler için ders çalışma sürecini etkileyen faktörler yazısına bakabilirsiniz.

Uyku ve yorgunluk ertelemeyi nasıl etkiler?

Uyku ve yorgunluk, öz denetimi zayıflattığı için ertelemeyi belirgin biçimde artırır. Uykusuz bir gecenin ardından zihin zor işlere karşı daha az dirençli olur ve kolay, anlık ödüllere yönelir. Bu nedenle yorgun olduğunuz günlerde ertelemeniz artıyorsa, bu durum iradenizle değil bedeninizle ilgilidir.

Burada ilginç bir döngü de vardır. Gün içinde ertelediğimiz işler, akşam saatlerine kayar. Akşam ise yorgunluk nedeniyle verim düşer ve işler gece geç saatlere uzar. Geç yatmak da ertesi günün enerjisini azaltır ve döngü yeniden başlar. Üstelik bazı kişiler gündüz kendilerine ait zaman bulamadıkları için gece uyumayı erteler. Psikolojide buna kimi zaman "intikam ertelemesi" de deriz.

Uyku ile erteleme arasındaki bağı fark etmek için şu işaretlere bakabilirsiniz:

• Ertelemeniz özellikle uykusuz geçen gecelerin ertesinde artıyor mu?
• Öğleden sonra enerji düşüşünde zor işlere başlamakta zorlanıyor musunuz?
• Gece uyumayı, gün içinde hiç dinlenemediğiniz için mi erteliyorsunuz?
• Hafta sonları uyku düzeniniz tamamen değişiyor mu?

Bu soruların cevabı evet ise, verimlilik tekniklerinden önce uyku düzeninizi ele almak daha akıllıca olur. Dinlenmiş bir zihin, zor duygulara katlanmakta ve bir işe başlamakta çok daha başarılıdır.

Özerklik ihtiyacı ertelemeye yol açar mı?

Evet, bazı durumlarda özerklik ihtiyacı da ertelemeye yol açar. Başkası tarafından dayatıldığını hissettiğiniz bir görev, içinizde sessiz bir direnç uyandırabilir. Bu direnç, işi geciktirerek kontrolü geri alma isteği olarak ortaya çıkar.

Örneğin bir yöneticinin sürekli "ne zaman bitecek" diye sorduğu bir rapor, siz farkında olmadan daha da gecikebilir. Ergenlerde de benzer bir tablo sık görülür; ebeveyn ödevi ne kadar hatırlatırsa ergen o kadar erteleyebilir. Bu durumda erteleme, aslında "kendi kararımı ben veririm" mesajının dolaylı bir ifadesidir. Böyle bir örüntü fark ettiğinizde, görevin size ait yönlerini bulmak ve küçük seçim alanları yaratmak direnci yumuşatır.

Bu direnci fark etmek için kendinize şu soruyu sorabilirsiniz: "Bu işi kendi isteğimle seçmiş olsaydım yine erteler miydim?" Cevap hayırsa, sorun işin kendisinden çok onu nasıl algıladığınızla ilgilidir. Bu farkındalık, görevle aranızdaki ilişkiyi değiştirmenin ilk adımı olabilir. Küçük bir seçim alanı bile, örneğin işe hangi bölümden başlayacağınıza kendiniz karar vermek, direnci belirgin biçimde azaltır.

Ertelemenin hiç faydası var mı?

Bazı durumlarda ertelemeye benzeyen davranışların faydası olabilir, ama bu faydalar çoğu zaman bilinçli ve planlı bir bekleyişe aittir. Örneğin yaratıcı bir işte fikirlerin olgunlaşması için kısa bir ara vermek, aceleyle yanlış bir karar vermekten daha iyi olabilir.

Psikolojide bazen "aktif erteleme" kavramından da söz ederiz. Bu kavram, baskı altında daha iyi çalıştığını bilen ve son tarihi bilinçli olarak kullanan kişileri anlatır. Ancak bu kişiler bile çoğu zaman yüksek stres ve uykusuzluk gibi bedeller öder. Üstelik bu strateji, beklenmedik bir aksilik olduğunda kolayca çöker.

Kısacası "baskı altında daha iyi çalışıyorum" cümlesini kendinize sık sık söylüyorsanız, bunun gerçekten bir tercih mi yoksa ertelemeyi haklı çıkarmanın bir yolu mu olduğunu dürüstçe sorgulamanızda fayda var.

Erteleme nedenlerini anlamak neden ilk adımdır?

Erteleme nedenlerini anlamak ilk adımdır, çünkü doğru çözüm ancak doğru teşhisle seçilebilir. Kaygıdan kaynaklanan bir ertelemeye "daha disiplinli ol" demek, sıkılmadan kaynaklanan bir ertelemeye ise "kendine şefkat göster" demek tek başına yetmez.

Örneğin başarısızlık korkusundan erteleyen biri için görevi küçültmek ve standartları gerçekçi hâle getirmek işe yarar. Sıkılmadan erteleyen biri ise görevi daha ilginç hâle getirmenin ya da küçük ödüllerle desteklemenin yollarını arayabilir. Yorgunluktan erteleyen biri için ise çözüm, verimlilik tekniklerinden önce uyku ve dinlenme düzenini gözden geçirmektir.

Bilişsel davranışçı yaklaşım, ertelemeye eşlik eden düşünceleri fark etmek ve sınamak için sık başvurulan yöntemlerden biridir. "Bunu mükemmel yapmazsam rezil olurum" gibi bir düşünceyi gerçekçi bir alternatifle değiştirmek, başlamayı kolaylaştırır. Yöntemi merak ediyorsanız bilişsel davranışçı terapi nedir rehberine göz atabilirsiniz.

Erteleme için ne zaman destek almalısınız?

Erteleme işinizi, okulunuzu, ilişkilerinizi ya da sağlığınızı belirgin biçimde etkiliyorsa ve kendi başınıza denediğiniz yöntemler işe yaramıyorsa destek almayı düşünebilirsiniz. Çoğu zaman erteleme tek başına bir sorun değil, altta yatan bir zorlanmanın görünen yüzüdür.

Şu durumlarda bir uzmanla konuşmak yararlı olur:

• Ertelemeye yoğun kaygı, umutsuzluk ya da değersizlik duyguları eşlik ediyorsa
• İş kaybı, okulda başarısızlık gibi ciddi sonuçlarla karşılaştıysanız
• Mükemmeliyetçilik hayatınızın birçok alanını zorluyorsa
• Çocukluktan beri süren dikkat ve planlama güçlükleri yaşıyorsanız

Yetişkin psikolojik danışmanlığı sürecinde, sizin ertelemenizin hangi duygulardan beslendiğini birlikte keşfeder ve size uygun, gerçekçi adımlar planlarız. Serdivan'daki ofisimizde yüz yüze ya da online olarak görüşebiliriz.

Ertelemeyi anlamak, kendinizi anlamaktır

Erteleme, size karşı çalışan bir düşman değil, zor duygularla baş etmeye çalışan zihninizin bir alışkanlığıdır. Bu alışkanlığı yargılamak yerine merak ettiğinizde, onu değiştirmenin yolları da görünür olmaya başlar.

Bugün ertelediğiniz bir işi düşünün ve kendinize yalnızca bir soru sorun: "Bu iş bana ne hissettiriyor?" Bu sorunun cevabı, ertelemenizin anahtarını taşıyor olabilir. Bu yolda birlikte ilerlemek isterseniz online randevu sayfasından bir görüşme saati seçebilirsiniz.

Burak Uysal Psikolog

Maltepe Üniversitesi Psikoloji Bölümü mezunu. Serdivan'daki ofisinde çocuklar, ergenler, ebeveynler, yetişkinler ve çiftlerle psikolojik danışmanlık görüşmeleri yürütür.

Yayın: 22 Haziran 2025 Son güncelleme: 15 Ekim 2026 İçerik editörü: destek@burakuysal.org Hakkında daha fazla

Acil bir durumdaysanız kendinize ya da bir başkasına zarar verme düşünceniz varsa hemen 112'yi arayın veya en yakın acil servise başvurun. Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır, tanı ve tedavi yerine geçmez.

Benzer yazılar

Emeklilik Sonrası Yaşanan Boşluk Hissi: Yeni Bir Düzen Nasıl Kurulur?

Emeklilik sonrası boşluk hissi neden oluşur, depresyonla farkı nedir ve yeni bir düzen nasıl kurulur? İşaretler ve somut adımlarla rehber.

17 Ekim 2026 · 16 dk okuma

Yas Süreci: Bir Yakını Kaybettikten Sonra Neler Yaşanır?

Yas süreci nasıl ilerler? Kayıp sonrası bedensel ve duygusal tepkiler, bayramlar, kayıp türleri, yakınlara destek ve uzamış yasın…

15 Ekim 2026 · 17 dk okuma

Özgüven Nasıl Kazanılır? Yetişkinler İçin Adım Adım Rehber

Özgüven nasıl kazanılır? İç eleştirmen, karşılaştırma, mükemmeliyetçilik ve sınır koyma üzerine yetişkinler için 30 günlük adım planı ve…

15 Ekim 2026 · 17 dk okuma